HieuNang.comHiệu Năng
Chip điện thoại

Tiến trình 3nm, 4nm, 5nm nghĩa là gì, có quyết định máy nhanh hơn không

Con số 3nm, 4nm, 5nm là tên gọi thế hệ công nghệ sản xuất chip, không phải kích thước thật. Tiến trình mới giúp gì, vì sao không tự làm máy nhanh hơn.

Wide shot of a clean semiconductor laboratory corridor seen through a glass wall, technicians in white suits blurred in the distance, cool blue light with amber safety lamps

Các con số 3nm, 4nm, 5nm là tên gọi thế hệ công nghệ sản xuất chip của nhà máy, không còn là kích thước thật của một bộ phận nào trên chip. Tiến trình mới hơn thường cho phép xếp nhiều bóng bán dẫn hơn trên cùng diện tích và chạy cùng tốc độ với ít điện hơn. Vì vậy lợi ích lớn nhất của tiến trình mới là hiệu năng trên mỗi watt: cùng việc thì mát hơn, đỡ tốn pin hơn, và có dư địa để chạy nhanh hơn lâu hơn trước khi nóng.

Nhưng tiến trình không tự quyết định máy nhanh. Thiết kế nhân CPU, GPU, cách hãng chip bố trí các khối, mức xung hãng điện thoại đặt và hệ tản nhiệt đều có phần. Một chip 4nm thiết kế tốt có thể nhanh hơn một chip 3nm thiết kế dè dặt. Bài này giải thích con số nm từ đâu ra, vì sao "4nm của nhà máy này" không bằng "4nm của nhà máy kia", và nên đặt tiến trình ở đâu trong danh sách cần xem khi so máy.

Con số nm từng là kích thước thật, giờ là tên thương mại

Vài chục năm trước, con số như 90nm hay 65nm gần với kích thước thật của một phần trong bóng bán dẫn. Mỗi đời mới, kích thước co lại theo một tỉ lệ khá đều, nên con số nm là thước đo dễ hiểu. Từ khoảng đầu thập niên 2010, cấu trúc bóng bán dẫn chuyển sang dạng ba chiều, các kích thước thật không còn co đều nữa, và con số nm dần trở thành tên gọi thế hệ.

Ngày nay, khi một nhà máy công bố tiến trình "3nm", không có chi tiết nào trên chip dài đúng 3 nanomet theo nghĩa đơn giản. Con số này giống tên đời sản phẩm hơn: cho biết đây là thế hệ kế tiếp của 4nm, 5nm trong lộ trình của chính nhà máy đó, với mật độ bóng bán dẫn cao hơn và hiệu quả điện tốt hơn.

Hiểu như vậy để tránh hai kiểu nghĩ sai. Kiểu thứ nhất: "3nm thì nhỏ hơn 4nm đúng một phần tư nên mạnh hơn một phần tư". Không có phép tính nào như vậy. Kiểu thứ hai: "cùng 4nm thì như nhau". Cũng không đúng, như phần dưới sẽ nói.

Vì sao "cùng 4nm" mà hai nhà máy lại khác nhau

Mỗi nhà máy bán dẫn tự đặt tên tiến trình của mình. Hai tiến trình cùng mang tên 4nm ở hai nhà máy có thể khác nhau về mật độ bóng bán dẫn, mức rò điện và tần số đạt được ở cùng điện áp. Ngay trong một nhà máy, một tên tiến trình còn có nhiều biến thể: bản đầu tiên, bản cải tiến, bản dành cho hiệu năng cao, bản tối ưu chi phí, mỗi bản có chữ cái hoặc chữ số phụ khác nhau.

Trong giới đánh giá điện thoại đã có những đời chip mà cùng một thiết kế được sản xuất ở hai nhà máy khác nhau, và bản sản xuất ở nhà máy này mát hơn, giữ xung tốt hơn bản kia. Đây là ví dụ rõ nhất cho thấy tên tiến trình không đủ để so sánh: cùng thiết kế, cùng con số nm trên giấy, nhưng hiệu quả điện thực tế khác nhau.

Vì vậy khi đọc trang thông số, nên ghi đủ cả tên nhà máy và tên tiến trình, chứ không chỉ con số nm. Và kết luận về độ mát, độ bền pin vẫn phải dựa vào bài đo trên máy thật, nhất là bài đo chạy lặp kéo dài và đo điện năng tiêu thụ khi làm việc nhẹ.

Tiến trình mới mang lại gì trong dùng thật

Mát hơn ở cùng mức việc. Lướt mạng xã hội, xem video, nhắn tin là những việc chiếm phần lớn thời gian dùng máy. Chip trên tiến trình mới thường làm các việc này với ít điện hơn, nên máy ấm nhẹ thay vì nóng, và pin kéo dài hơn một chút ở cùng dung lượng.

Giữ xung lâu hơn khi chạy nặng. Khi chạy ứng dụng đồ hoạ nặng hoặc xuất video, chip tiết kiệm điện sinh ít nhiệt hơn, nên có thể chạy ở xung cao lâu hơn trước khi hệ thống hạ xung. Đây là chỗ người dùng nặng cảm nhận rõ nhất.

Có chỗ cho thiết kế lớn hơn. Mật độ cao hơn cho phép hãng chip thêm nhân GPU, thêm bộ đệm, thêm khối NPU trên cùng diện tích. Phần lớn mức tăng hiệu năng giữa hai đời chip thật ra đến từ thiết kế lớn hơn, chứ không chỉ từ việc chạy cùng thiết kế trên tiến trình mới.

Không tự làm điểm đơn nhân tăng vọt. Nếu thiết kế nhân không đổi, chuyển sang tiến trình mới thường chỉ cho phép tăng xung một ít ở cùng mức điện. Bước nhảy lớn về tốc độ mở ứng dụng thường đến từ đời kiến trúc nhân mới, không phải từ con số nm.

Không cứu được tản nhiệt kém. Chip tiết kiệm điện đến mấy cũng sẽ hạ xung nếu đặt trong thân máy không có đường thoát nhiệt tốt. Tiến trình tốt và tản nhiệt tốt phải đi cùng nhau.

Đặt tiến trình vào đúng chỗ khi so hai máy

Khi so hai điện thoại, tiến trình là một dòng thông tin có ích nhưng không nên đứng đầu danh sách. Bảng dưới gợi ý thứ tự cân nhắc cho người dùng thường, kèm lý do.

Thứ cần xemVì saoTiến trình liên quan thế nào
Bài đo trên đúng mẫu máyPhản ánh cả chip, tản nhiệt, phần mềmĐã gồm ảnh hưởng của tiến trình
Đời kiến trúc nhân CPU, GPUQuyết định tốc độ mỗi chu kỳĐộc lập, nhưng đời mới thường đi kèm tiến trình mới
Bài đo chạy lặp, đo nhiệtCho biết máy giữ hiệu năng bao lâuTiến trình tốt giúp giảm nhiệt
Thời lượng pin đo thậtPhụ thuộc màn hình, modem, pin, chipTiến trình tốt giúp giảm điện năng
Tên nhà máy và tên tiến trìnhĐể so hai chip gần nhauThông tin gốc, cần ghi đủ tên

Nói cách khác, tiến trình là một nguyên nhân, còn bài đo trên máy thật là kết quả. Khi đã có kết quả đáng tin, nguyên nhân chỉ dùng để giải thích vì sao máy này mát hơn máy kia, chứ không cần dùng để đoán.

Những câu quảng cáo về nm nên đọc chậm lại

Câu thường gặp nhất là "chip 3nm đầu tiên", đặt cạnh một con số phần trăm hiệu năng tăng thêm. Con số phần trăm đó thường được hãng chip đo ở một điều kiện cụ thể: so với đời trước của chính họ, ở cùng mức điện năng, hoặc ở mức xung tối đa. Người dùng thường không biết điều kiện ấy, nên dễ hiểu nhầm rằng máy sẽ nhanh hơn đúng tỉ lệ đó trong mọi việc.

Câu thứ hai là "tiết kiệm điện hơn" kèm một tỉ lệ. Tỉ lệ này thường đo trên riêng CPU hoặc GPU, chưa tính màn hình, modem, camera, những thứ cũng ăn pin rất nhiều. Một chiếc máy có chip tiết kiệm hơn hẳn nhưng màn hình sáng hơn, pin nhỏ hơn thì thời lượng pin chung vẫn có thể ngang hoặc kém đời trước.

Câu thứ ba là so chéo: "chip 4nm mạnh hơn chip 6nm". Có thể đúng, có thể không, vì hai chip khác hãng, khác đời, khác phân khúc. Gặp những câu này, cách đọc an toàn là ghi nhận tiến trình như một điểm cộng nhỏ, rồi đi tìm bài đo độc lập trên máy thật trước khi tin vào bất kỳ tỉ lệ nào.

Máy đời cũ trên tiến trình cũ có cần thay không

Nhiều người đang dùng máy có chip 7nm, 8nm hay cũ hơn và băn khoăn có nên đổi chỉ vì tiến trình mới đã ra. Câu trả lời phụ thuộc vào việc máy hiện tại có làm bạn khó chịu không: nóng khi gọi video, pin tụt nhanh, mở camera chậm. Nếu những việc hằng ngày vẫn trơn tru và pin còn đủ một ngày, tiến trình cũ không phải lý do đủ để đổi máy.

Ngược lại, nếu máy nóng ngay cả khi làm việc nhẹ, nên kiểm thêm tình trạng pin, ứng dụng chạy nền và sóng ở chỗ bạn ở trước khi đổ lỗi cho chip. Pin chai làm điện áp tụt, hệ thống phải hạ hiệu năng; sóng yếu làm modem nóng. Nếu đã loại trừ những nguyên nhân đó mà máy vẫn quá chậm cho việc bạn cần, khi ấy chip đời mới, trong đó có tiến trình mới, mới thật sự là lý do hợp lý để nâng cấp.

Tiến trình nằm ở đâu trong chuỗi làm ra một con chip

Để hiểu vì sao con số nm được nhắc nhiều, nên biết một con chip điện thoại đi qua những tay nào. Hãng thiết kế chip vẽ ra sơ đồ các khối: CPU, GPU, NPU, modem. Phần lớn các hãng này không tự sản xuất mà đặt hàng một nhà máy bán dẫn chuyên gia công. Nhà máy cung cấp tiến trình, tức bộ quy tắc và thiết bị để biến bản vẽ thành hàng tỉ bóng bán dẫn trên tấm silicon. Sau đó chip được cắt, đóng gói, kiểm thử rồi mới tới tay hãng điện thoại.

Như vậy tiến trình là phần đóng góp của nhà máy, còn thiết kế là phần của hãng chip, và cách cho chip chạy trong máy là phần của hãng điện thoại. Ba phần này cộng lại mới ra hiệu năng bạn cảm nhận. Một thiết kế giỏi trên tiến trình trung bình vẫn có thể cho chip tốt; một thiết kế tham lam, đẩy xung quá cao trên tiến trình tốt vẫn có thể cho chip nóng.

Biết chuỗi này giúp đọc tin tức công nghệ bình tĩnh hơn. Khi nghe tin một nhà máy chậm ra tiến trình mới, hay một hãng chip đổi nhà máy, bạn hiểu điều đó ảnh hưởng tới hiệu quả điện của đời chip sau, chứ không phải chiếc điện thoại bạn đang cầm bỗng chậm đi. Và khi so hai máy, câu hỏi đúng vẫn là: máy này làm việc của mình nhanh và mát tới đâu, đo bằng bài đo thật.

Câu hỏi thường gặp

Chip 3nm có nhanh hơn chip 4nm không?

Không nhất thiết. Tiến trình mới cho phép chip tiết kiệm điện hơn và chứa nhiều bóng bán dẫn hơn, nhưng tốc độ thật phụ thuộc thiết kế nhân, mức xung và tản nhiệt của máy. Một chip 4nm thiết kế mạnh có thể nhanh hơn chip 3nm phân khúc thấp hơn.

Con số nm có phải kích thước bóng bán dẫn không?

Không còn đúng theo nghĩa đen. Ngày nay con số nm là tên gọi thế hệ công nghệ sản xuất do từng nhà máy đặt. Nó cho biết thứ tự đời trong lộ trình của nhà máy đó, không phải độ dài thật của một chi tiết nào trên chip.

Vì sao cùng 4nm mà chip này mát hơn chip kia?

Hai nhà máy khác nhau có tiến trình 4nm khác nhau về mật độ và mức rò điện. Ngoài ra thiết kế chip, mức xung hãng điện thoại đặt và hệ tản nhiệt của máy cũng khác. Vì vậy cùng con số nm vẫn có thể cho nhiệt độ thực tế khác nhau rõ.

Tiến trình nhỏ hơn có giúp pin trâu hơn không?

Có giúp, nhưng chỉ ở phần điện chip tiêu thụ. Màn hình, modem, camera cũng tốn nhiều pin. Máy có chip tiến trình mới nhưng màn hình sáng hơn hoặc pin nhỏ hơn vẫn có thể có thời lượng pin chung không hơn đời trước.

Có nên chờ chip tiến trình mới hơn rồi mới mua máy?

Nếu máy hiện tại vẫn đáp ứng việc hằng ngày thì chờ cũng không sao. Nhưng năm nào cũng có tiến trình mới hơn, chờ mãi thì không bao giờ mua. Hãy chọn theo nhu cầu và bài đo thực tế của máy đang bán, coi tiến trình là điểm cộng phụ.

Làm sao biết chip trong máy sản xuất ở tiến trình nào?

Trang thông số của hãng chip thường ghi tên tiến trình và đôi khi cả nhà máy. Các trang tổng hợp cấu hình cũng có dòng này nhưng đôi khi ghi gọn hoặc sai biến thể. Khi cần so kỹ, đối chiếu lại thông tin gốc của hãng chip ở thời điểm hiện hành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138