Modem và bộ xử lý ảnh (ISP) là hai khối trong chip điện thoại ảnh hưởng mạnh tới trải nghiệm hằng ngày nhưng gần như không xuất hiện trong điểm benchmark. Modem quyết định máy bắt sóng tốt tới đâu, giữ cuộc gọi khi đi xe có rớt không, tải dữ liệu nhanh hay chậm, và tốn bao nhiêu pin khi bạn di chuyển. Bộ xử lý ảnh quyết định mở camera nhanh hay chậm, chụp liên tiếp được bao nhiêu tấm, ảnh thiếu sáng ra sao, quay video độ phân giải cao có mượt không.
Hai chiếc máy có điểm benchmark ngang nhau có thể khác hẳn nhau ở hai khối này. Vì vậy người hay di chuyển, làm việc ở vùng sóng yếu, hoặc chụp ảnh và quay video nhiều nên đặt chúng lên bàn cân ngang với CPU, GPU. Bài này giải thích từng khối làm gì, vì sao benchmark bỏ sót, và cách đánh giá dựa trên thử nghiệm thực tế.
Vì sao benchmark không đo modem và bộ xử lý ảnh
Benchmark tổng hợp được thiết kế để chạy giống nhau trên mọi máy, trong phòng, trong vài phút, cho ra một con số lặp lại được. CPU, GPU, bộ nhớ hợp với cách đo này vì chỉ cần cho chúng chạy một khối việc cố định. Modem thì không thể đo theo cách đó: kết quả phụ thuộc trạm phát, nhà mạng, băng tần, vật cản, thời điểm trong ngày. Hai lần đo ở cùng một chỗ cũng có thể khác nhau.
Bộ xử lý ảnh cũng khó đo bằng một con số. Ảnh đẹp hay không là đánh giá có phần chủ quan, lại phụ thuộc cảm biến, ống kính và thuật toán của hãng điện thoại. Tốc độ xử lý thì đo được, nhưng mỗi hãng bố trí đường xử lý ảnh khác nhau, phần mềm đo bên thứ ba thường không truy cập được trực tiếp vào bộ xử lý ảnh.
Kết quả là hai khối này nằm ngoài con số mà nhiều người dùng để so máy. Muốn đánh giá, phải dựa vào thử nghiệm thực tế trong bài đánh giá: đo sóng, đo tốc độ mạng, đo pin khi di chuyển, chụp mẫu trong cùng điều kiện, quay video, đo thời gian mở camera và chụp liên tiếp.
Modem ảnh hưởng tới bạn thế nào
Sóng ở chỗ yếu. Trong thang máy, tầng hầm, nhà nhiều lớp tường, vùng ven, modem tốt giữ được kết nối lâu hơn, ít rớt cuộc gọi. Khác biệt này còn phụ thuộc thiết kế anten và cách hãng điện thoại bố trí, không chỉ ở chip.
Tốn pin khi di chuyển. Khi bạn đi xe, máy liên tục chuyển trạm. Ở sóng yếu, modem phải phát mạnh hơn và dò trạm liên tục, nên tốn pin và sinh nhiệt. Người chạy giao hàng, đi công tác nhiều thường thấy pin tụt nhanh hơn hẳn so với ngày ngồi văn phòng.
Tốc độ dữ liệu thực tế. Modem đời mới hỗ trợ gom nhiều băng tần, nhiều ăng-ten cùng lúc, nên ở chỗ sóng tốt có thể tải nhanh hơn. Nhưng tốc độ tối đa hãng quảng cáo hiếm khi đạt được ngoài đời, vì phụ thuộc nhà mạng và số người dùng chung trạm.
Thời gian chuyển giữa Wi-Fi và mạng di động. Ra khỏi nhà, máy phải chuyển từ Wi-Fi sang dữ liệu di động. Máy chuyển chậm khiến cuộc gọi qua ứng dụng bị ngắt quãng vài giây. Phần này phụ thuộc cả modem lẫn phần mềm.
Nóng máy không do chạy nặng. Nếu máy ấm lên khi bạn chỉ nghe nhạc trên đường đi, nhiều khả năng modem đang làm việc vất vả ở vùng sóng yếu, chứ không phải CPU hay GPU.
Bộ xử lý ảnh làm gì trong mỗi lần bấm chụp
Khi bạn mở camera, cảm biến liên tục gửi dữ liệu thô về chip, mỗi giây vài chục khung hình. Bộ xử lý ảnh phải biến dữ liệu đó thành hình xem trước trên màn hình theo thời gian thực: khử nhiễu, cân bằng trắng, lấy nét, đo sáng. Khi bạn bấm chụp, nhiều máy đã lưu sẵn vài khung hình ngay trước khoảnh khắc bấm, rồi ghép chúng lại để mở rộng vùng sáng tối và giảm nhiễu.
Ở chế độ chụp đêm, bộ xử lý ảnh phối hợp với NPU để ghép hàng chục khung hình, căn chỉnh để bù rung tay, nhận biết vật chuyển động để không bị bóng ma. Bộ xử lý ảnh mạnh rút ngắn thời gian chờ sau khi bấm chụp, cho phép chụp tấm tiếp theo ngay. Bộ xử lý ảnh yếu khiến bạn phải chờ vài giây, hoặc ảnh lưu xong mới được xử lý tiếp trong thư viện.
Với video, bộ xử lý ảnh quyết định máy quay được độ phân giải và tốc độ khung hình nào, có HDR không, chống rung điện tử tốt tới đâu, có quay được đồng thời hai camera không. Đây là lý do máy tầm trung dù cảm biến tốt vẫn thường giới hạn chế độ quay 4K ở tốc độ khung hình thấp hơn hoặc tắt chống rung ở độ phân giải cao.
Tự đánh giá hai khối này khi chọn máy
Vì không có con số benchmark gọn gàng, bạn có thể dựa vào các thử nghiệm dưới đây, trong bài đánh giá hoặc tự thử khi có máy trong tay.
| Khối | Thử nghiệm nên xem | Dấu hiệu tốt |
|---|---|---|
| Modem | Cuộc gọi trong thang máy, tầng hầm | Ít rớt cuộc gọi, kết nối lại nhanh |
| Modem | Pin sau một ngày di chuyển nhiều | Pin tụt gần với ngày ngồi một chỗ |
| Modem | Tốc độ mạng ở cùng vị trí, cùng nhà mạng, so với máy khác | Ngang hoặc hơn máy đối chứng |
| Bộ xử lý ảnh | Thời gian từ lúc mở camera tới lúc chụp được | Gần như tức thì |
| Bộ xử lý ảnh | Chụp liên tiếp nhiều tấm ở chế độ thường | Không phải chờ giữa các tấm |
| Bộ xử lý ảnh | Chụp đêm: thời gian xử lý mỗi tấm | Ngắn, ảnh ít nhòe |
| Bộ xử lý ảnh | Các chế độ quay video và chống rung ở 4K | Đủ chế độ bạn cần, chống rung không tắt |
Khi tự thử tốc độ mạng, nhớ rằng kết quả dao động nhiều theo thời điểm. Đặt hai máy cạnh nhau, dùng cùng nhà mạng, đo nhiều lần ở cùng chỗ mới có ý nghĩa. Một lần đo đơn lẻ không nói được gì.
Khi nào hai khối này quan trọng hơn CPU và GPU
Với người làm giao hàng, bán hàng lưu động, kỹ thuật viên đi hiện trường, hay người sống ở vùng sóng yếu, modem tốt có giá trị hơn vài phần trăm điểm CPU. Một cuộc gọi không rớt, một đơn hàng gửi được ngay, pin trụ được tới tối là khác biệt hằng ngày. Trong khi đó, CPU tầm trung đời mới đã đủ nhanh cho mọi ứng dụng làm việc thông thường.
Với người bán hàng qua mạng tự chụp sản phẩm, người làm nội dung, phụ huynh hay chụp con nhỏ chạy nhảy, bộ xử lý ảnh nhanh và mạnh quyết định có bắt được khoảnh khắc hay không. Lúc này, so điểm GPU giữa hai máy ít ý nghĩa hơn so với xem hai máy chụp chuyển động trong nhà thiếu sáng ra sao.
Ngược lại, nếu bạn chủ yếu dùng máy ở nhà có Wi-Fi tốt và ít chụp ảnh, hai khối này ít ảnh hưởng, và các yếu tố khác như màn hình, pin, bộ nhớ đáng ưu tiên hơn.
Những hiểu lầm hay gặp
Hiểu lầm thứ nhất: máy hỗ trợ 5G thì sóng tốt hơn. Hỗ trợ 5G chỉ có nghĩa máy kết nối được mạng 5G nơi có phủ sóng. Khả năng giữ sóng ở chỗ yếu phụ thuộc modem, anten, và nhiều khi vùng sóng yếu vẫn đang dùng mạng 4G. Một máy 4G có modem và anten tốt có thể bắt sóng ổn định hơn một máy 5G thiết kế kém ở cùng chỗ.
Hiểu lầm thứ hai: nhiều chấm điểm ảnh trên cảm biến thì ảnh đẹp. Cảm biến độ phân giải cao tạo ra lượng dữ liệu lớn hơn, đòi bộ xử lý ảnh mạnh hơn. Ghép cảm biến lớn với bộ xử lý ảnh yếu, máy có thể chụp chậm, phải giảm số khung hình ghép, hoặc cho ảnh mặc định ở độ phân giải thấp hơn quảng cáo.
Hiểu lầm thứ ba: ảnh đẹp là nhờ chip. Chip cung cấp sức xử lý, nhưng màu sắc, độ nét, cách xử lý da người, cách giữ chi tiết vùng sáng là kết quả của thuật toán hãng điện thoại viết và tinh chỉnh. Cùng chip, hai hãng cho phong cách ảnh khác hẳn nhau.
Bộ mã hoá video: khối thứ ba hay bị quên
Đứng cạnh bộ xử lý ảnh là bộ mã hoá video, mạch chuyên nén dữ liệu hình ảnh thành tệp video. Khi quay, bộ xử lý ảnh làm sạch từng khung hình, còn bộ mã hoá nén chúng lại theo chuẩn như H.264 hay H.265 để tệp không quá lớn. Nếu bộ mã hoá không đủ sức, máy phải giảm tốc độ khung hình, giảm chất lượng nén, hoặc không cho quay ở một số chế độ.
Bộ mã hoá còn quyết định tốc độ xuất video khi bạn cắt ghép trên điện thoại và chất lượng hình khi phát trực tiếp. Hai máy có điểm CPU ngang nhau có thể xuất cùng một đoạn video ngắn trong thời gian khác nhau đáng kể chỉ vì một máy có mạch mã hoá đời mới. Chuẩn nén mới hơn cho tệp nhỏ hơn ở cùng chất lượng, tiết kiệm bộ nhớ cho người quay nhiều.
Cũng như modem và bộ xử lý ảnh, bộ mã hoá không có mặt trong điểm benchmark tổng hợp. Cách đánh giá là đọc bảng chế độ quay chi tiết trên trang thông số của hãng chip và hãng điện thoại, rồi xem bài đánh giá có đo thời gian xuất video hoặc thử quay dài ở độ phân giải cao. Người làm video ngắn hằng ngày nên xem kỹ phần này, vì nó ảnh hưởng tới công việc nhiều hơn vài phần trăm điểm CPU.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cùng nhà mạng, cùng chỗ mà máy này có sóng, máy kia không?
Do khác modem, khác thiết kế anten và cách hãng điện thoại tối ưu. Vỏ kim loại, cách cầm tay che anten cũng ảnh hưởng. Ngoài ra máy có thể ưu tiên băng tần khác nhau. Khác biệt rõ nhất thường thấy ở thang máy, tầng hầm, vùng ven.
Sóng yếu có làm điện thoại nóng và tốn pin không?
Có. Ở sóng yếu modem phải phát mạnh hơn và liên tục dò tìm trạm, tiêu thụ nhiều điện và sinh nhiệt. Nếu máy ấm và tụt pin nhanh khi bạn không dùng gì nặng, nên xem chỗ đó sóng có yếu không trước khi nghĩ tới lỗi máy.
Điểm benchmark cao có nghĩa là chụp ảnh nhanh không?
Không chắc. Tốc độ chụp phụ thuộc chủ yếu vào bộ xử lý ảnh và phần mềm camera, không nằm trong điểm benchmark tổng hợp. Có máy điểm cao nhưng chụp đêm phải chờ lâu, có máy điểm vừa phải mà chụp rất nhanh.
Máy tầm trung có quay video 4K tốt không?
Nhiều máy tầm trung quay được 4K nhưng có thể giới hạn tốc độ khung hình, tắt chống rung hoặc HDR ở độ phân giải này vì bộ xử lý ảnh và bộ mã hoá không đủ sức. Nên xem bảng chế độ quay chi tiết và video mẫu trong bài đánh giá.
Làm sao tự kiểm sóng của máy mới?
Mang máy đến những chỗ bạn hay gặp sóng yếu như thang máy, tầng hầm, góc nhà, gọi thử một cuộc dài và xem có rớt không. So với máy cũ hoặc máy người thân dùng cùng nhà mạng ở cùng chỗ. Đo vài lần ở các thời điểm khác nhau mới đáng tin.
Modem rời có tốn pin hơn modem tích hợp không?
Về nguyên lý modem rời có thể tốn thêm chút điện do phải truyền dữ liệu giữa hai chip. Nhưng đời modem và tối ưu phần mềm thường ảnh hưởng nhiều hơn. So pin thực tế khi di chuyển trong bài đánh giá sẽ cho câu trả lời đúng hơn.