HieuNang.comHiệu Năng
Tự đo hiệu năng tại nhà

Activity Monitor trên Mac: đọc áp lực bộ nhớ, năng lượng và tải CPU

Activity Monitor trên Mac có năm thẻ, nhưng ba thứ đáng đọc nhất là áp lực bộ nhớ, tác động năng lượng và tải CPU. Cách đọc đúng và những con số hay hiểu nhầm.

A Vietnamese graphic designer in a bright Da Nang co-working space leaning back from an aluminium laptop with a dimmed display, iced coffee beside, wide shot from the side, soft daylight

Trong Activity Monitor, ba chỗ cho biết Mac có đang nghẽn hay không là biểu đồ Áp lực bộ nhớ ở thẻ Bộ nhớ (xanh là ổn, vàng là bắt đầu chật, đỏ là thiếu), cột Tác động năng lượng ở thẻ Năng lượng, và phần trăm CPU của từng ứng dụng ở thẻ CPU. Đừng nhìn số "bộ nhớ đã dùng" rồi lo: macOS cố ý dùng gần hết RAM, chỉ màu áp lực và lượng hoán đổi mới nói lên chuyện thiếu.

Bài này đi qua từng thẻ theo thứ tự hữu ích, giải thích vì sao một ứng dụng có thể hiện CPU hai, ba trăm phần trăm, tiến trình kernel_task là gì, và cách ghép các con số để quyết định nên đóng ứng dụng, đổi cách làm việc hay cân nhắc máy nhiều RAM hơn. Activity Monitor nằm trong Ứng dụng, thư mục Tiện ích; tìm nhanh bằng Spotlight. Tên mục có thể khác chút theo phiên bản macOS.

Thẻ Bộ nhớ: đọc màu áp lực trước, con số sau

Phía dưới thẻ Bộ nhớ có một biểu đồ nhỏ tên Áp lực bộ nhớ. Đây là chỉ số Apple tổng hợp từ nhiều thứ: còn bao nhiêu RAM trống thật, hệ thống đang phải nén dữ liệu nhiều tới đâu, và có phải đẩy dữ liệu xuống ổ lưu trữ không. Màu xanh lá nghĩa là máy đủ bộ nhớ cho việc đang làm, dù con số "đã dùng" có cao đến đâu. Màu vàng nghĩa là hệ thống đang phải nén nhiều để xoay xở; máy vẫn chạy được nhưng bắt đầu tốn sức. Màu đỏ nghĩa là RAM không đủ, máy đang dựa nhiều vào ổ lưu trữ, và bạn sẽ cảm thấy khựng khi chuyển ứng dụng.

Bên cạnh biểu đồ có các dòng: Bộ nhớ vật lý (tổng RAM), Bộ nhớ đã dùng, Tệp được lưu đệm, Bộ nhớ hoán đổi đã dùng, và chia nhỏ phần đã dùng thành Bộ nhớ ứng dụng, Bộ nhớ hệ thống giữ cố định, Đã nén. Tệp được lưu đệm là RAM đang giữ tạm tệp vừa mở để lần sau mở nhanh, sẵn sàng nhường lại khi cần, không phải lãng phí. Đã nén là phần dữ liệu macOS ép nhỏ ngay trong RAM; nén là việc bình thường, chỉ đáng lo khi phần này lớn dần cùng lúc biểu đồ chuyển vàng.

Con số hay bị bỏ qua là Bộ nhớ hoán đổi đã dùng. Vài trăm MB hay một hai GB hoán đổi sau cả ngày làm việc là chuyện thường, vì macOS đẩy ra những thứ lâu không đụng tới. Nếu hoán đổi lên nhiều GB trong vài giờ và tiếp tục tăng, kèm màu vàng hoặc đỏ, máy đang thiếu RAM cho cách bạn làm việc. Với Mac dùng chip Apple, RAM nằm chung gói với chip và không nâng được, nên số liệu này là căn cứ tốt nhất khi chọn dung lượng cho máy sau.

Thẻ CPU: vì sao có ứng dụng hiện quá một trăm phần trăm

Thẻ CPU liệt kê từng tiến trình với cột % CPU. Khác với Windows, macOS tính phần trăm theo một nhân: một ứng dụng dùng trọn một nhân là một trăm phần trăm, dùng trọn bốn nhân là bốn trăm phần trăm. Vì vậy thấy phần mềm dựng video hiện sáu, bảy trăm phần trăm khi xuất tệp là dấu hiệu nó đang tận dụng nhiều nhân, đúng như mong đợi. Ngược lại, một ứng dụng đang làm việc nặng mà chỉ đứng ở khoảng một trăm phần trăm là nó chỉ dùng được một nhân, nút thắt nằm ở sức đơn nhân và phần mềm.

Phía dưới thẻ có ba số: Hệ thống, Người dùng và Rỗi, cộng lại bằng một trăm phần trăm của cả chip. "Rỗi" thấp kéo dài là CPU đang kín việc. "Hệ thống" cao bất thường, ví dụ trên ba mươi phần trăm khi bạn không làm gì nặng, thường liên quan tới việc lập chỉ mục tìm kiếm, sao lưu, đồng bộ đám mây, hoặc hệ thống đang vất vả quản lý bộ nhớ.

Bấm vào menu Cửa sổ, chọn Lịch sử CPU để mở một cửa sổ nhỏ với biểu đồ riêng cho từng nhân. Trên Mac chip Apple, các nhân hiệu năng và nhân tiết kiệm hiện thành hai nhóm. Việc nền như sao lưu, lập chỉ mục thường chạy trên nhóm tiết kiệm; khi bạn bấm xuất video, nhóm hiệu năng sẽ đầy lên. Nếu thấy nhóm hiệu năng đầy kéo dài mà bạn không chạy gì, hãy quay lại danh sách tiến trình tìm kẻ đang chiếm.

Một tiến trình hay làm người dùng hoảng là kernel_task chiếm rất nhiều CPU. Đây thường không phải lỗi, mà là cách macOS ghìm CPU lại khi máy nóng: kernel_task "giữ chỗ" để các ứng dụng khác không đẩy nhiệt thêm. Gặp hiện tượng này kèm thân máy nóng, nguyên nhân là nhiệt độ, sạc qua cổng gần nguồn nhiệt, hay để máy trên chăn đệm, không phải tiến trình hệ thống bị hỏng.

Thẻ Năng lượng: ứng dụng nào làm hao pin

Thẻ Năng lượng có cột Tác động năng lượng, một con số tương đối Apple tổng hợp từ CPU, đồ hoạ, mạng, ổ lưu trữ và việc đánh thức máy. Số này không phải watt, nên chỉ dùng để so các ứng dụng với nhau: ứng dụng nào đứng đầu thì đang ngốn pin nhất ngay lúc này. Cột Năng lượng mười hai giờ bên cạnh cho biết mức trung bình trong mấy giờ qua, hữu ích hơn khi bạn muốn biết thủ phạm làm hao pin cả buổi chứ không chỉ một khoảnh khắc.

Cột Ngủ ứng dụng cho biết ứng dụng có được hệ thống cho "ngủ" khi bị che khuất không. Cột Ngăn ngủ cho biết ứng dụng có đang giữ không cho máy ngủ không, ví dụ trình phát video hay phần mềm tải tệp. Một trình duyệt với vài tab có quảng cáo động có thể đứng đầu bảng năng lượng dù bạn chỉ để nó ở nền; đóng các tab đó và nhìn số giảm xuống là cách kiểm nhanh.

Trên MacBook, đọc thẻ này cùng lúc với thử pin cho kết quả rõ: dùng máy như thường một giờ, ghi phần trăm pin tụt, rồi xem cột Năng lượng mười hai giờ. Nếu một ứng dụng bạn ít dùng mà luôn ở top, nó đang làm việc ngầm, đáng xem lại thiết lập của nó. Phần đo thời lượng pin cho công bằng có bài riêng trong danh mục pin và hiệu năng.

Thẻ Ổ đĩa và Mạng: dùng khi nghi máy chậm vì chờ dữ liệu

Đọc và ghi theo tiến trình. Thẻ Ổ đĩa cho biết từng ứng dụng đã đọc ghi bao nhiêu dữ liệu. Thấy một phần mềm đồng bộ hay sao lưu đang ghi hàng chục GB là lý do máy lúc này ì đi, không phải chip yếu.

Số đọc ghi mỗi giây. Phía dưới có biểu đồ dữ liệu đọc, ghi mỗi giây. Ổ lưu trữ của Mac rất nhanh, nên số cao trong lúc chép tệp là chuyện bình thường. Đáng để ý khi số ghi cao kéo dài lúc máy rảnh, kèm bộ nhớ hoán đổi tăng: máy đang ghi hoán đổi vì thiếu RAM.

Ổ còn trống bao nhiêu. Activity Monitor không hiện dung lượng còn trống; xem trong phần thông tin lưu trữ của hệ thống. Ổ còn rất ít chỗ khiến hoán đổi và bộ nhớ đệm bị bó hẹp, máy chậm hẳn khi làm việc nặng.

Thẻ Mạng cho việc tải ngầm. Một ứng dụng tải lên hàng GB ở nền có thể làm mạng chậm và máy ấm lên. Thẻ này cho biết ai đang gửi nhận nhiều nhất, hữu ích khi nghi đồng bộ ảnh hay sao lưu đám mây đang chạy.

Ghép số liệu để biết Mac đang nghẽn ở đâu

Bảng dưới gộp các dấu hiệu từ nhiều thẻ để chỉ hướng; vẫn nên đo lại vài lần ở thời điểm máy khựng trước khi kết luận.

Điều bạn thấySố liệu đi kèmHướng xử lý
Chuyển ứng dụng chậm, bóng xoay hiện lâuÁp lực bộ nhớ vàng hoặc đỏ, hoán đổi tăngĐóng bớt ứng dụng nặng, giảm tab; máy sau chọn RAM dư một bậc
Một ứng dụng chậm khi xử lý, máy vẫn mátỨng dụng đó đứng quanh một trăm phần trăm CPUGiới hạn đơn nhân hoặc phần mềm; kiểm bản cập nhật của ứng dụng
Cả máy ì, thân máy nóngkernel_task chiếm nhiều CPUDo nhiệt: để máy thoáng, tránh vừa sạc vừa chạy nặng trên đệm
Pin tụt nhanh khi chỉ đọc webMột ứng dụng đứng đầu Năng lượng mười hai giờĐóng tab nặng, xem thiết lập chạy nền của ứng dụng đó
Máy ì sau khi cắm ổ ngoài hoặc vừa cài lạiỔ đĩa ghi nhiều, Hệ thống CPU caoChờ lập chỉ mục, sao lưu chạy xong rồi đo lại

Phần lớn trường hợp "Mac chậm" người dùng gặp rơi vào hai dòng đầu. Dòng thứ ba hay bị hiểu nhầm thành lỗi phần mềm, trong khi chỉ cần cho máy chỗ thoáng là hết.

Những cách đọc nhầm thường gặp

Activity Monitor cho nhiều số, và vài số rất dễ khiến người dùng lo không đúng chỗ:

  • Thấy "Bộ nhớ đã dùng" gần bằng tổng RAM rồi cho là thiếu. macOS cố ý dùng RAM; nhìn màu áp lực mới đúng.
  • Thấy ứng dụng ba trăm phần trăm CPU rồi cho là lỗi. Đó là ba nhân, phần mềm đang tận dụng chip như thiết kế.
  • Tắt kernel_task hay tiến trình hệ thống. Không làm được và không nên làm; đi tìm nguyên nhân nhiệt thay vì cố tắt.
  • Đọc Tác động năng lượng như watt. Đây là số tương đối để so ứng dụng với nhau, không cộng lại thành công suất máy.
  • Chỉ nhìn lúc máy rảnh. Mở Activity Monitor ở góc màn hình trong lúc làm việc nặng thật mới thấy được nút thắt.
  • Cài ứng dụng "dọn RAM" cho Mac. Ép giải phóng bộ nhớ đệm chỉ làm lần mở tệp sau chậm hơn; hệ thống tự quản lý tốt hơn.

Khi cần nhờ người khác xem hộ, chụp ảnh thẻ Bộ nhớ (thấy rõ màu áp lực và hoán đổi) và thẻ CPU đã xếp theo % CPU, ở đúng lúc máy chậm. Hai tấm ảnh đó nói được nhiều hơn mọi lời mô tả.

Câu hỏi thường gặp

Áp lực bộ nhớ màu vàng có sao không?

Màu vàng nghĩa là hệ thống đang nén dữ liệu nhiều để xoay xở, máy vẫn dùng được nhưng bắt đầu tốn sức. Thỉnh thoảng vàng khi mở nhiều ứng dụng nặng là bình thường. Nếu vàng thường xuyên trong công việc hằng ngày hoặc chuyển sang đỏ, đó là dấu hiệu máy thiếu RAM cho cách bạn làm việc.

Bộ nhớ hoán đổi bao nhiêu là nhiều?

Không có ngưỡng cố định. Vài trăm MB đến một hai GB sau cả ngày làm việc là chuyện bình thường. Đáng lo khi hoán đổi tăng lên nhiều GB trong thời gian ngắn và tiếp tục tăng, đi kèm áp lực bộ nhớ vàng hoặc đỏ và cảm giác khựng khi chuyển ứng dụng.

kernel_task chiếm nhiều CPU có phải máy bị virus không?

Thường không. kernel_task là một phần của hệ điều hành và hay tăng mạnh khi máy nóng, để ghìm các ứng dụng khác lại. Hãy kiểm xem máy có đang nằm trên đệm, vừa sạc vừa chạy nặng hay để nơi nóng không. Máy nguội lại thì kernel_task cũng giảm.

Vì sao một ứng dụng hiện hơn một trăm phần trăm CPU?

macOS tính phần trăm theo một nhân, nên ứng dụng dùng trọn hai nhân sẽ hiện hai trăm phần trăm. Phần mềm dựng video, nén tệp hay biên dịch mã thường dùng nhiều nhân và hiện con số lớn. Đó là dấu hiệu phần mềm đang tận dụng chip, không phải lỗi.

Tác động năng lượng cao có làm hại pin không?

Con số này chỉ cho biết ứng dụng đang dùng nhiều năng lượng so với ứng dụng khác, không trực tiếp làm hại pin. Ứng dụng ngốn năng lượng làm pin tụt nhanh trong ngày và máy ấm lên. Nếu không cần nó chạy, đóng lại hoặc chỉnh thiết lập chạy nền là đủ.

Mac 8GB có đủ dùng không, nhìn Activity Monitor thế nào?

Dùng máy như thường trong một tuần và để mắt tới áp lực bộ nhớ. Nếu hầu như lúc nào cũng xanh, 8GB đang đủ với cách bạn làm việc. Nếu thường xuyên vàng hoặc đỏ khi làm việc thật, máy sau nên chọn dung lượng RAM cao hơn vì RAM trên Mac chip Apple không nâng được.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138