Máy tính bảng có thể thay laptop cho các việc như đọc và soạn văn bản, ghi chép, xem tài liệu, họp trực tuyến, vẽ, chỉnh ảnh và dựng video ngắn bằng ứng dụng di động; chip ở máy tính bảng cao cấp còn mạnh ngang hoặc hơn nhiều laptop. Nhưng với bảng tính phức tạp, phần mềm chuyên ngành chỉ có trên máy tính, lập trình, nhiều cửa sổ cùng lúc và quản lý tệp phức tạp, giới hạn nằm ở hệ điều hành và phần mềm chứ không ở chip, và laptop vẫn thuận tiện hơn.
Câu hỏi đúng không phải máy tính bảng mạnh hay yếu, mà là phần mềm bạn cần có trên máy tính bảng không, và hệ điều hành có cho bạn làm việc theo cách quen thuộc không. Bài này so từng việc cụ thể và chỉ ra chỗ hiệu năng thật sự là yếu tố quyết định.
Chip mạnh nhưng không phải lúc nào cũng dùng hết
Máy tính bảng tầm cao hiện nay dùng chip cùng họ với điện thoại cao cấp, có khi cùng chip với laptop của cùng hãng. Điểm đơn nhân của chúng ngang hàng laptop tầm trung đến cao, còn hiệu năng trên mỗi watt thì thường tốt hơn hẳn. Máy tính bảng tầm trung và phổ thông thì dùng chip yếu hơn nhiều, gần với điện thoại tầm trung.
Tuy vậy, hiệu năng chip chỉ là điều kiện cần. Hệ điều hành máy tính bảng được thiết kế cho cảm ứng và an toàn: ứng dụng chạy trong vùng riêng, bị hạn chế chạy nền, hạn chế truy cập tệp của ứng dụng khác. Điều này giúp máy mát, pin lâu và ổn định, nhưng cũng nghĩa là nhiều việc quen thuộc trên máy tính như để một phần mềm chạy xuất video trong khi bạn làm việc khác, hay mở cùng lúc sáu cửa sổ sắp xếp tự do, bị giới hạn.
Thân máy mỏng không có quạt cũng đặt giới hạn cho tải nặng kéo dài. Máy tính bảng xử lý một bức ảnh hay một đoạn video ngắn rất nhanh, nhưng xuất một video dài hoặc chạy tác vụ nặng nhiều phút sẽ nóng và giảm xung như điện thoại. Laptop có quạt giữ hiệu năng ổn định lâu hơn với cùng mức chip.
So từng việc: máy tính bảng hay laptop
Bảng dưới so cho máy tính bảng tầm cao có bàn phím rời và laptop tầm trung, ở thời điểm viết. Cột cuối là thứ quyết định chứ không phải chip.
| Việc | Máy tính bảng | Laptop | Yếu tố quyết định |
|---|---|---|---|
| Đọc tài liệu, ghi chép tay, chú thích | Rất tốt | Kém hơn nếu không có màn cảm ứng | Bút cảm ứng, màn hình |
| Soạn văn bản, email, họp trực tuyến | Tốt với bàn phím rời | Tốt | Bàn phím, camera |
| Bảng tính lớn, công thức phức tạp, tự động hoá | Hạn chế | Tốt | Phiên bản phần mềm đầy đủ tính năng |
| Vẽ minh hoạ, chỉnh ảnh | Rất tốt | Tốt, cần bảng vẽ | Bút, ứng dụng |
| Dựng video ngắn đăng mạng | Tốt | Tốt | Ứng dụng dựng, quản lý tệp |
| Dựng video dài, nhiều nguồn | Được nhưng chật | Tốt hơn | Tản nhiệt, quản lý tệp, ổ ngoài |
| Lập trình, phần mềm chuyên ngành | Rất hạn chế | Tốt | Hệ điều hành, phần mềm có sẵn |
| Nhiều cửa sổ, nhiều màn hình | Hạn chế | Tốt | Cách hệ điều hành quản lý cửa sổ |
Như bảng cho thấy, ở những dòng máy tính bảng thua, lý do gần như không bao giờ là chip yếu. Đó là lý do người dùng hay ngạc nhiên khi máy tính bảng điểm cao vẫn không làm được việc mà laptop yếu hơn làm được.
Đa nhiệm và RAM trên máy tính bảng
Số ứng dụng hiện cùng lúc bị giới hạn. Phần lớn máy tính bảng cho chia đôi màn hình hoặc vài cửa sổ nổi. Một số phiên bản hệ điều hành mới hỗ trợ cửa sổ tự do và màn hình ngoài tốt hơn, nhưng vẫn kém linh hoạt so với máy tính. Tính năng này thay đổi theo phiên bản, cần kiểm bản hiện hành.
RAM quyết định số ứng dụng giữ được. Khi dùng chia màn hình và chuyển qua lại nhiều ứng dụng, RAM ít làm ứng dụng nền bị tải lại như trên điện thoại. Máy tính bảng tầm cao có RAM ngang laptop; máy tầm trung thường ít hơn, đa nhiệm sẽ chật.
Ứng dụng nền bị hạn chế chạy. Xuất video, tải tệp lớn, đồng bộ dữ liệu có thể bị tạm dừng khi bạn chuyển sang ứng dụng khác. Một số ứng dụng có cơ chế chạy nền được phép, số khác thì không. Với việc kéo dài, bạn thường phải để ứng dụng mở ở màn hình chính tới khi xong.
Màn hình ngoài là điểm cần kiểm riêng. Có máy chỉ nhân bản màn hình, có máy mở rộng được thành màn hình thứ hai. Đây là khác biệt lớn với người định dùng máy tính bảng làm máy chính ở bàn làm việc.
Quản lý tệp và phụ kiện: chỗ hay vướng nhất
Trên laptop, bạn mở thư mục, kéo thả tệp giữa các phần mềm, cắm ổ ngoài là thấy ngay. Trên máy tính bảng, mỗi ứng dụng thường quản lý tệp của riêng nó, việc chuyển tệp phải qua ứng dụng quản lý tệp hoặc dịch vụ lưu trữ đám mây. Ổ ngoài được hỗ trợ ở nhiều máy, nhưng có giới hạn về định dạng ổ và về ứng dụng nào được đọc trực tiếp. Người làm việc với nhiều tệp, nhiều định dạng sẽ thấy phần này tốn thời gian hơn bất kỳ giới hạn hiệu năng nào.
Cổng kết nối cũng thường ít hơn laptop: một cổng duy nhất vừa sạc, vừa xuất hình, vừa nối ổ ngoài. Muốn nối nhiều thứ cùng lúc phải dùng bộ chia, và tốc độ cổng trên máy tầm trung có thể thấp, chép video lớn sẽ chậm. Hãy kiểm chuẩn tốc độ cổng trong trang thông số đầy đủ.
Bàn phím rời và bút cảm ứng làm máy tính bảng giống laptop hơn, nhưng cộng lại có thể khiến tổng trọng lượng và chi phí ngang một laptop mỏng nhẹ. Khi so, hãy so cả bộ máy tính bảng cộng phụ kiện cần thiết với laptop, không so riêng thân máy tính bảng.
Ai thay được, ai không nên thay
Người thay được là người làm việc chủ yếu với văn bản, email, tài liệu, họp trực tuyến, ghi chép, đọc và chú thích tài liệu. Sinh viên ngành xã hội, giáo viên soạn bài, người làm kinh doanh hay di chuyển, người vẽ minh hoạ, người làm nội dung mạng xã hội thường thấy máy tính bảng còn tiện hơn laptop: nhẹ hơn, pin lâu hơn, bật lên dùng ngay, có bút để viết tay.
Người không nên thay là người cần phần mềm chuyên ngành chỉ có trên máy tính, lập trình viên, kế toán dùng bảng tính phức tạp có mã tự động hoá, người dựng video dài, kỹ sư dùng phần mềm thiết kế kỹ thuật. Với họ, máy tính bảng có thể là thiết bị thứ hai rất hữu ích để đọc, ghi chép, trình bày, nhưng không phải máy làm việc chính.
Một cách hợp lý là nghĩ theo cặp: một máy tính bảng nhẹ mang theo hằng ngày cùng một máy bàn hoặc laptop mạnh đặt ở nhà hay văn phòng. Cấu hình máy chính không cần di động nên có thể chọn mạnh hơn với cùng số tiền, còn máy tính bảng lo phần di chuyển. Nhiều phần mềm làm việc từ xa còn cho phép điều khiển máy chính ngay trên máy tính bảng khi cần.
Thử trước khi quyết định bỏ laptop
Nếu đang có cả hai, hoặc mượn được một máy tính bảng, hãy thử một tuần làm việc thật:
- Liệt kê toàn bộ phần mềm bạn dùng trong tuần trên laptop. Đánh dấu phần mềm nào có bản cho máy tính bảng, bản đó có đủ tính năng bạn cần không.
- Trong một tuần, cố làm mọi việc trên máy tính bảng. Mỗi lần phải quay về laptop, ghi lại lý do: thiếu phần mềm, thiếu tính năng, khó quản lý tệp, chậm, hay do bàn phím.
- Thử đúng việc nặng nhất của bạn: xuất một video, mở một bảng tính lớn, chỉnh một bộ ảnh. Ghi thời gian và quan sát máy có nóng, có tạm dừng khi chuyển ứng dụng không.
- Cuối tuần, đếm số lần phải quay về laptop và phân loại lý do. Nếu phần lớn do hiệu năng, máy tính bảng mạnh hơn có thể giải quyết. Nếu do phần mềm hay hệ điều hành, đổi máy mạnh hơn cũng không giúp.
Ghi chép này cho bạn câu trả lời cụ thể cho trường hợp của mình, sát hơn bất kỳ so sánh điểm số nào.
Máy tính bảng tầm trung và phổ thông: giới hạn hiệu năng thật
Phần lớn so sánh "máy tính bảng mạnh ngang laptop" nói về dòng tầm cao. Máy tính bảng tầm trung và phổ thông dùng chip gần với điện thoại tầm trung, RAM ít hơn, bộ nhớ trong chậm hơn. Với đọc, xem video, ghi chép, chúng chạy tốt. Nhưng khi bạn gắn bàn phím vào và bắt đầu làm việc như trên laptop, giới hạn hiện ra nhanh: chia màn hình hai ứng dụng nặng thì một bên tải lại, trình duyệt nhiều tab bị mất tab nền, xuất video ngắn mất nhiều phút.
Bộ nhớ trong là điểm yếu thường bị bỏ qua. Máy tính bảng phổ thông có thể dùng chuẩn bộ nhớ cũ, mở ứng dụng chậm và lưu tệp lâu, cảm giác ì không do chip. Dung lượng thấp cũng nhanh đầy khi bạn lưu tài liệu, tư liệu ảnh, video. Kiểm chuẩn bộ nhớ trong và dung lượng trước khi định dùng máy làm việc.
Nếu ngân sách chỉ đủ cho máy tính bảng tầm trung cộng bàn phím, nên so cẩn thận với một laptop cùng tổng chi phí. Với người cần làm việc văn phòng thật sự, laptop tầm phổ thông thường cho trải nghiệm làm việc trọn vẹn hơn. Máy tính bảng tầm trung hợp hơn khi vai trò chính là đọc, học, ghi chép tay và giải trí, còn soạn thảo là phụ.
Câu hỏi thường gặp
Máy tính bảng có chip mạnh ngang laptop thì có thay được laptop không?
Chip mạnh chỉ là một điều kiện. Thay được hay không phụ thuộc phần mềm bạn cần có trên máy tính bảng không, đa nhiệm và quản lý tệp có hợp cách bạn làm việc không. Nhiều người thấy chip dư thừa nhưng vẫn phải quay về laptop vì thiếu phần mềm.
Sinh viên có nên dùng máy tính bảng thay laptop không?
Hợp với sinh viên các ngành chủ yếu đọc, viết, ghi chép và thuyết trình. Với ngành dùng phần mềm chuyên ngành như kỹ thuật, kiến trúc, lập trình, máy tính bảng nên là thiết bị phụ. Kiểm danh sách phần mềm khoa dùng trước khi quyết.
Dựng video trên máy tính bảng có nhanh không?
Với video ngắn đăng mạng, máy tính bảng tầm cao dựng và xuất rất nhanh, nhiều khi nhanh hơn laptop tầm trung. Với video dài, nhiều nguồn, máy sẽ nóng, xuất có thể chậm lại và quản lý tư liệu lớn kém thuận tiện hơn laptop.
Máy tính bảng có nối màn hình ngoài làm việc như máy tính được không?
Tuỳ máy và phiên bản hệ điều hành. Có máy chỉ nhân bản hình, có máy mở rộng được thành màn hình riêng với cửa sổ linh hoạt. Kiểm tính năng này trong thông số hiện hành nếu bạn định dùng máy tính bảng ở bàn làm việc.
RAM máy tính bảng bao nhiêu là đủ để làm việc?
Với đọc, viết, họp và vẽ, mức RAM của máy tầm trung là đủ. Nếu dùng chia màn hình thường xuyên, chỉnh ảnh nhiều lớp hoặc dựng video, nên chọn máy có RAM cao hơn để ứng dụng nền không bị tải lại liên tục.
Máy tính bảng có bị chậm dần như điện thoại không?
Có thể, vì các bản cập nhật hệ điều hành và ứng dụng nặng dần, cộng với pin chai. Máy có RAM dư và được hỗ trợ cập nhật lâu thường giữ độ mượt tốt hơn. Giữ bộ nhớ trong còn trống cũng giúp máy không chậm đi.