HieuNang.comHiệu Năng
CPU và card đồ hoạ máy tính

Laptop chip ARM và chip x86: khác nhau ở hiệu năng, pin và phần mềm chạy được

Laptop chip ARM thường mát, lâu pin, mạnh trên mỗi watt; x86 tương thích rộng nhất. Cách kiểm phần mềm, trình điều khiển của mình trước khi chọn kiến trúc chip.

A Vietnamese university student working on a slim laptop at a riverside cafe table in Can Tho, no charger in sight, iced tea glass, bright afternoon, shallow focus

Laptop chip ARM thường mát hơn, lâu pin hơn và mạnh trên mỗi watt điện, còn laptop chip x86 có lợi thế tương thích rộng nhất với phần mềm và thiết bị ngoại vi đã có từ hàng chục năm. Với người dùng văn phòng, học tập, duyệt web, cả hai đều chạy tốt; khác biệt lớn chỉ hiện ra khi bạn phụ thuộc vào một phần mềm chuyên ngành, một trình điều khiển máy in, máy đo hay phần mềm bảo mật cũ.

Bài này giải thích ARM và x86 khác nhau ở đâu theo cách người dùng thường cảm nhận được, vì sao chip ARM tiết kiệm điện, giả lập x86 hoạt động thế nào và tốn bao nhiêu hiệu năng, cách tự kiểm danh sách phần mềm của mình trước khi chọn, và những đo đạc nên làm để so hai máy cho công bằng. Bài không xếp hạng hãng chip; khả năng tương thích thay đổi theo từng bản cập nhật nên cần kiểm thông tin hiện hành.

ARM và x86 là gì, nói theo cách người dùng hiểu

ARM và x86 là hai "ngôn ngữ lệnh" khác nhau mà CPU hiểu. Phần mềm được biên dịch cho ngôn ngữ nào thì chạy trực tiếp trên chip dùng ngôn ngữ đó. Phần lớn máy tính Windows trong mấy chục năm qua dùng x86 của Intel và AMD, nên kho phần mềm và trình điều khiển cho x86 là khổng lồ. ARM vốn thống trị điện thoại và máy tính bảng, sau đó được đưa lên laptop: máy Mac dùng chip Apple M từ vài năm nay, và ngày càng nhiều laptop Windows dùng chip ARM.

Với người dùng, khác biệt không nằm ở chỗ chip nào "thông minh" hơn, mà ở ba điều cảm nhận được hằng ngày: máy giữ pin bao lâu, máy nóng và ồn ra sao khi làm việc, và phần mềm mình cần có chạy được không, chạy nhanh không. Hai điều đầu thường nghiêng về ARM, điều thứ ba nghiêng về x86, dù khoảng cách đang hẹp dần ở cả hai phía.

Cũng cần nói rõ: chip x86 đời mới đã cải thiện nhiều về tiết kiệm điện, và một số laptop x86 mỏng hiện nay có thời lượng pin rất tốt. Ngược lại, kho phần mềm chạy trực tiếp trên ARM cũng lớn lên mỗi năm. Vì vậy, những nhận xét trong bài là xu hướng chung, không phải luật cố định; mỗi lần chọn máy nên kiểm lại với đúng đời chip.

Vì sao laptop chip ARM thường tiết kiệm điện

Chip ARM cho laptop thường được thiết kế từ gốc điện thoại, nơi mỗi milliwatt đều quý. Chúng tích hợp CPU, card đồ hoạ, NPU, bộ nhớ đệm và nhiều khối chuyên dụng trên cùng một con chip, thậm chí đặt RAM sát bên trong cùng gói chip. Dữ liệu đi quãng ngắn hơn nên tốn ít điện hơn. Các khối chuyên dụng như giải mã video, xử lý ảnh làm việc của chúng với chi phí điện rất thấp so với bắt CPU làm.

Nhờ vậy, khi bạn làm việc nhẹ như gõ văn bản, họp trực tuyến hay xem phim, chip ARM có thể giữ mức điện năng rất thấp, máy mát, quạt ít quay hoặc không có quạt. Đây là chỗ thời lượng pin chênh lệch rõ nhất. Khi chạy việc nặng kéo dài, mức chênh về pin thu hẹp lại vì cả hai loại chip đều phải tiêu nhiều điện.

Một khái niệm hữu ích ở đây là hiệu năng trên mỗi watt: làm được bao nhiêu việc với một đơn vị điện. Chip có hiệu năng trên mỗi watt cao cho phép máy mỏng, nhẹ mà vẫn nhanh, vì không cần tản nhiệt lớn. Khi đọc bài so sánh, hãy tìm bài đo cả điểm hiệu năng lẫn điện năng tiêu thụ, không chỉ điểm thuần.

So sánh theo trải nghiệm thường gặp

Bảng dưới tóm xu hướng chung giữa laptop ARM và laptop x86 cùng phân khúc, cùng thời điểm. Đây là xu hướng, không phải kết quả đo của mẫu máy cụ thể nào.

Khía cạnhLaptop chip ARMLaptop chip x86Nên kiểm gì
Thời lượng pin việc nhẹThường dàiTừ trung bình đến dài, tuỳ đời chipBài đo pin có điều kiện ghi rõ
Độ nóng, độ ồn khi làm việc nhẹMát, êm, có máy không quạtTuỳ máy, quạt quay thường xuyên hơnNhiệt độ bề mặt khi họp trực tuyến
Phần mềm văn phòng, trình duyệtChạy trực tiếp, tốtChạy tốtHầu như không cần kiểm
Phần mềm chuyên ngành cũCó thể chạy qua giả lập hoặc không chạyChạy đượcDanh sách phần mềm bắt buộc
Trình điều khiển thiết bị ngoại viCó thể thiếu với thiết bị cũĐầy đủ nhấtMáy in, máy quét, máy đo, khoá bảo mật
Hiệu năng việc nặng kéo dàiTốt trên mỗi watt, phụ thuộc máyMáy dày có thể cao hơnBài đo chạy lặp, mức công suất

Đọc bảng theo cột cuối: mỗi dòng có một việc cần kiểm, và với phần lớn người dùng, chỉ hai dòng phần mềm chuyên ngành và thiết bị ngoại vi mới có thể là lý do để loại một lựa chọn.

Giả lập x86 trên chip ARM: chạy được nhưng có cái giá

Để phần mềm viết cho x86 vẫn chạy trên chip ARM, hệ điều hành dùng lớp giả lập hoặc dịch lệnh: nó chuyển lệnh x86 sang lệnh ARM trước hoặc trong lúc chạy. macOS có lớp dịch riêng cho máy chip Apple, Windows trên ARM cũng có lớp giả lập riêng. Với nhiều phần mềm văn phòng và tiện ích, người dùng gần như không nhận ra phần mềm đang chạy qua giả lập.

Cái giá là hiệu năng và tính tương thích. Phần mềm chạy qua giả lập thường chậm hơn so với bản chạy trực tiếp, mức chậm tuỳ loại việc: việc nhẹ gần như không thấy, việc nặng tính toán có thể chậm thấy rõ. Ngoài ra có những thứ giả lập không làm được: trình điều khiển phần cứng phải được viết riêng cho ARM, một số phần mềm bảo mật, phần mềm can thiệp sâu vào hệ thống và phần mềm có cơ chế chống sao chép đặc biệt có thể không chạy.

Vì vậy câu hỏi đúng không phải "laptop ARM có chạy được phần mềm x86 không", mà là "từng phần mềm mình bắt buộc phải dùng có bản chạy trực tiếp cho ARM chưa, nếu chưa thì chạy qua giả lập có ổn không". Câu trả lời thay đổi theo từng bản cập nhật của phần mềm lẫn hệ điều hành, nên hãy kiểm thông tin hiện hành của nhà phát triển.

Tự kiểm phần mềm của mình trước khi chọn kiến trúc chip

Trước khi quyết định giữa ARM và x86, dành nửa giờ làm danh sách sau. Nó giúp tránh tình huống mua máy về mới phát hiện phần mềm kế toán hay máy in ở cơ quan không chạy:

  1. Liệt kê mọi phần mềm bạn dùng ít nhất mỗi tháng một lần, đánh dấu phần mềm bắt buộc cho công việc hoặc học tập.
  2. Liệt kê thiết bị cắm vào máy: máy in, máy quét, khoá chữ ký số, đầu đọc thẻ, máy đo chuyên dụng, card âm thanh.
  3. Với mỗi mục, tìm trên trang của nhà phát triển hoặc nhà sản xuất xem có hỗ trợ chính thức cho kiến trúc ARM trên hệ điều hành bạn định dùng không.
  4. Mục nào chưa có hỗ trợ, tìm xem có ai xác nhận chạy được qua giả lập, và hỏi bộ phận kỹ thuật ở cơ quan nếu đó là phần mềm nội bộ.
  5. Nếu có thể, mượn hoặc thử máy cùng kiến trúc tại cửa hàng, cài thử đúng phần mềm khó nhất trong danh sách.

Nếu danh sách toàn phần mềm phổ biến và thiết bị đời mới, cả hai kiến trúc đều ổn và bạn có thể chọn theo pin, trọng lượng. Nếu có một mục quan trọng không chạy, câu trả lời đã rõ.

Ai hợp với laptop ARM, ai nên giữ x86

Không có kiến trúc nào hợp với mọi người. Dựa trên những điểm ở trên, có thể chia người dùng thành vài nhóm để tự soi mình vào:

  • Người làm văn phòng, học tập, hay di chuyển: dùng trình duyệt, bộ văn phòng, họp trực tuyến, ghi chú. Nhóm này thường hưởng lợi rõ từ pin dài và máy mát của laptop ARM, và hiếm khi gặp vấn đề tương thích.
  • Người làm nội dung trên nền tảng phổ biến: chỉnh ảnh, dựng video bằng phần mềm lớn đã có bản chạy trực tiếp cho ARM. Nhóm này dùng tốt cả hai, nên so hiệu năng kéo dài và pin của đúng mẫu máy.
  • Người dùng phần mềm chuyên ngành hoặc phần mềm nội bộ: kế toán, thiết kế kỹ thuật, phần mềm quản lý do cơ quan cài, phần mềm kê khai cần khoá chữ ký số. Nhóm này nên ưu tiên x86 trừ khi đã kiểm từng phần mềm chạy ổn trên ARM.
  • Người hay cắm thiết bị ngoại vi đặc thù: máy đo trong phòng thí nghiệm, thiết bị âm thanh chuyên dụng, máy in đời cũ. Trình điều khiển là rào cản lớn nhất, x86 an toàn hơn.
  • Người cần hiệu năng nặng kéo dài nhiều giờ: dựng hình 3D, mô phỏng. Hãy so bài đo chạy lặp của đúng mẫu máy; laptop x86 dày với card rời công suất cao vẫn thường có lợi thế ở nhóm việc này.

Nếu bạn thấy mình thuộc hai nhóm cùng lúc, nên lấy phần mềm bắt buộc làm tiêu chí quyết định trước, sau đó mới tính đến pin và trọng lượng. Một chiếc máy lâu pin nhưng không chạy được phần mềm làm việc chính là chiếc máy phải mang theo một chiếc máy khác.

So hai máy khác kiến trúc cho công bằng

Đo việc thật, không chỉ điểm tổng hợp. Điểm benchmark tổng hợp có thể chạy bản trực tiếp trên ARM trong khi phần mềm bạn dùng lại chạy qua giả lập. Hãy đo thời gian xuất một tệp, mở một dự án, chạy một bảng tính của chính bạn.

Ghi trạng thái nguồn điện. Laptop x86 thường giảm hiệu năng khi rút sạc nhiều hơn; chip ARM thường giữ hiệu năng tốt hơn khi chạy pin. So hai máy thì đo cả hai trạng thái.

Đo pin cùng điều kiện. Cùng độ sáng màn hình, cùng danh sách việc, cùng mạng không dây, cùng chế độ nguồn. Thời lượng pin hãng công bố thường đo trong điều kiện rất nhẹ.

Đo cả lúc nóng. Chạy cùng một việc nặng mười phút liên tục và ghi kết quả lần đầu, lần cuối. Máy không quạt có thể nhanh lúc đầu rồi giảm khi nóng.

Ghi phiên bản phần mềm. Một bản cập nhật có thể chuyển phần mềm từ chạy giả lập sang chạy trực tiếp, thay đổi kết quả hẳn. Ghi phiên bản để lần sau so lại được.

Câu hỏi thường gặp

Laptop chip ARM có chạy được phần mềm Windows thông thường không?

Phần lớn phần mềm phổ biến chạy được, hoặc có bản chạy trực tiếp cho ARM, hoặc chạy qua lớp giả lập của hệ điều hành. Rủi ro nằm ở phần mềm chuyên ngành cũ, phần mềm bảo mật, phần mềm can thiệp sâu vào hệ thống và trình điều khiển thiết bị ngoại vi.

Chạy phần mềm qua giả lập trên chip ARM có chậm không?

Có chậm hơn bản chạy trực tiếp, mức độ tuỳ việc. Việc nhẹ như văn phòng gần như không thấy khác, còn việc tính toán nặng có thể chậm rõ. Nếu phần mềm quan trọng nhất của bạn chỉ có bản x86, hãy thử thực tế trước khi quyết định.

Laptop chip ARM có thật sự lâu pin hơn không?

Thường là có ở việc nhẹ như gõ văn bản, họp trực tuyến, xem phim, nhờ chip tiêu rất ít điện khi làm việc nhẹ. Khi chạy nặng kéo dài, mức chênh thu hẹp. Một số laptop x86 đời mới cũng có pin rất tốt, nên cần đọc bài đo pin có điều kiện ghi rõ.

Máy in, khoá chữ ký số có dùng được với laptop ARM không?

Phụ thuộc vào việc nhà sản xuất thiết bị có trình điều khiển cho ARM hay không. Trình điều khiển không chạy được qua giả lập như phần mềm thường, nên đây là điểm cần kiểm kỹ nhất. Hãy tra trang hỗ trợ của nhà sản xuất hoặc hỏi bộ phận kỹ thuật ở cơ quan.

Nên chọn laptop ARM hay x86 cho sinh viên?

Nếu sinh viên chủ yếu dùng văn phòng, trình duyệt, họp trực tuyến, laptop ARM có lợi về pin và độ mát. Nếu ngành học dùng phần mềm chuyên ngành như thiết kế kỹ thuật, mô phỏng hay phần mềm do trường chỉ định, hãy kiểm danh sách phần mềm đó trước, x86 thường an toàn hơn.

Hiệu năng trên mỗi watt là gì?

Đó là lượng việc máy làm được với mỗi đơn vị điện năng tiêu thụ. Chip có chỉ số này cao cho phép máy mỏng, mát, lâu pin mà vẫn nhanh. Khi so hai máy, nên xem cả điểm hiệu năng lẫn điện năng tiêu thụ thay vì chỉ nhìn điểm cao nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138