Muốn đo tốc độ mở ứng dụng và khởi động máy cho công bằng, cần chọn trước trạng thái đo (mở lạnh sau khởi động lại, hay mở ấm khi ứng dụng vừa dùng), mốc bắt đầu và mốc kết thúc rõ ràng (lúc chạm biểu tượng tới lúc dùng được), và đo năm lần lấy trung vị. Đồng hồ bấm giờ bằng tay sai khoảng hai phần mười giây mỗi lần, nên với việc ngắn dưới hai giây, quay video chậm bằng một máy khác rồi đếm khung hình cho kết quả đáng tin hơn hẳn.
Đây là phép đo việc thật gần với cảm nhận nhất: điểm benchmark có thể cao mà mở ứng dụng vẫn ì vì bộ nhớ trong chậm hay ứng dụng nặng. Bài này đi qua cách chuẩn bị, hai cách đo (bấm tay và quay chậm), cách đo khởi động máy tính có tính đến khởi động nhanh, và cách đọc kết quả cho đúng.
Mở lạnh và mở ấm: hai con số khác nhau hoàn toàn
Mở lạnh là khi ứng dụng chưa có gì trong bộ nhớ: máy vừa khởi động lại, hoặc ứng dụng đã bị đóng hẳn. Máy phải đọc mã ứng dụng từ bộ nhớ trong, nạp lên RAM, dựng giao diện, rồi mới tải nội dung. Mở ấm là khi ứng dụng đã dùng gần đây và còn trong RAM hoặc trong bộ nhớ đệm; máy chỉ cần đánh thức nó dậy. Hai con số này có thể chênh nhau vài lần.
Mở lạnh phản ánh tốc độ bộ nhớ trong, sức đơn nhân của chip và độ nặng của ứng dụng. Mở ấm phản ánh nhiều hơn tới lượng RAM và cách hệ điều hành giữ ứng dụng nền. Một máy có thể mở lạnh chậm nhưng mở ấm rất nhanh nhờ nhiều RAM, hoặc ngược lại. Khi so hai máy hay so trước và sau nâng cấp, phải ghi rõ đang đo kiểu nào, và chỉ so cùng kiểu với nhau.
Cách tạo mở lạnh đáng tin nhất là khởi động lại máy, chờ vài phút cho tiến trình khởi động chạy xong, rồi mở ứng dụng lần đầu tiên. Đóng ứng dụng bằng thao tác vuốt không luôn bảo đảm mở lạnh, vì hệ điều hành có thể còn giữ một phần trong bộ nhớ đệm. Mở ấm thì đơn giản hơn: mở ứng dụng, chuyển sang màn hình chính, chờ vài giây, rồi mở lại.
Chọn mốc bắt đầu và kết thúc trước khi bấm giờ
Sai lầm hay gặp nhất là mỗi lần đo dừng đồng hồ ở một khoảnh khắc khác nhau. Có lần dừng khi thấy màn hình chờ có biểu tượng ứng dụng, có lần dừng khi nội dung đã hiện đủ. Kết quả lệch nhau cả giây mà không do máy. Vì vậy trước khi đo, viết ra mốc kết thúc cụ thể cho từng ứng dụng.
Mốc bắt đầu nên là khoảnh khắc ngón tay chạm vào biểu tượng. Mốc kết thúc nên là lúc ứng dụng dùng được, không phải lúc nó hiện hình. Với ứng dụng nhắn tin, đó là khi danh sách cuộc trò chuyện hiện đủ và cuộn được. Với máy ảnh, đó là khi khung ngắm hiện hình thật và nút chụp bấm được. Với trình duyệt, đó là khi trang chủ quen thuộc hiện đầy đủ phần đầu. Với bảng tính trên máy tính, đó là khi tệp mở xong và gõ được vào ô.
Ứng dụng phụ thuộc mạng như mạng xã hội, bản đồ trực tuyến thì thời gian mở lẫn cả tốc độ mạng. Nếu chỉ muốn đo sức máy, chọn mốc kết thúc là lúc giao diện khung hiện xong, trước khi nội dung mạng về, hoặc đo khi bật chế độ máy bay. Nếu muốn đo trải nghiệm thật, giữ mạng nhưng đo cùng một mạng, cùng giờ, và chấp nhận dao động lớn hơn.
Cách đo bằng quay video chậm
Bấm đồng hồ bằng tay có độ trễ phản xạ khoảng hai phần mười giây mỗi lần bấm, cộng hai lần bấm là có thể sai nhiều so với một ứng dụng mở trong một giây. Quay chậm loại bỏ gần hết sai số này:
- Dùng một điện thoại khác có chế độ quay chậm, ví dụ 120 hoặc 240 khung hình mỗi giây. Đặt máy quay cố định trên giá hoặc tựa vào cốc, nhìn thẳng xuống máy cần đo, bao cả ngón tay và màn hình.
- Bắt đầu quay, chờ một giây, chạm vào biểu tượng ứng dụng, chờ ứng dụng dùng được rồi chờ thêm một giây mới dừng quay.
- Mở video bằng ứng dụng chỉnh sửa cho phép tua từng khung hình. Tìm khung hình đầu tiên ngón tay chạm màn hình, ghi lại số thứ tự hoặc thời điểm.
- Tua tới khung hình đầu tiên ứng dụng đạt mốc kết thúc đã chọn, ghi lại.
- Lấy số khung hình chênh chia cho tốc độ quay. Ví dụ giả định: chênh 156 khung hình ở chế độ 240 khung hình mỗi giây là 0,65 giây.
- Lặp lại năm lần, lấy trung vị.
Cách này tốn thời gian hơn bấm tay, nhưng là cách duy nhất để so chênh lệch nhỏ như vài trăm mili giây giữa hai máy. Với việc kéo dài nhiều giây như khởi động máy tính hay xuất video, bấm đồng hồ tay là đủ chính xác.
Đo thời gian khởi động máy tính
Khởi động Windows có một điểm hay làm lệch số: tính năng khởi động nhanh. Khi bật, lệnh Tắt máy thực chất lưu một phần hệ thống xuống ổ đĩa để lần mở sau nạp lại nhanh hơn, giống ngủ đông một nửa. Còn lệnh Khởi động lại luôn khởi động từ đầu. Vì vậy đo "tắt rồi bật" và đo "khởi động lại" cho hai con số khác nhau, và chỉ nên so cùng một kiểu.
Mốc bắt đầu là lúc bấm nút nguồn (hoặc lúc chọn Khởi động lại). Có ba mốc kết thúc hay dùng: lúc màn hình đăng nhập hiện, lúc màn hình chính hiện sau khi đăng nhập, và lúc máy thật sự dùng được, tức là mở được trình duyệt mà không bị khựng. Mốc thứ ba gần cảm nhận nhất và thường dài hơn mốc thứ hai đáng kể, vì nhiều phần mềm tự chạy khi khởi động vẫn đang nạp sau khi màn hình chính hiện. Khoảng thời gian từ lúc bấm nút nguồn tới khi biểu tượng hệ điều hành xuất hiện là phần của phần sụn trên bo mạch: nó kiểm phần cứng, tìm ổ khởi động, và ít khi thay đổi theo những gì bạn cài. Nếu phần này dài bất thường, ví dụ hơn mười giây trên máy hiện đại, thường là do máy đang dò một ổ ngoài cắm sẵn, ổ khởi động không được đặt ưu tiên, hoặc một thiết bị cắm cổng USB làm chậm bước kiểm. Rút hết thiết bị ngoài trước khi đo để loại yếu tố này, và ghi riêng mốc "hiện biểu tượng" nếu muốn biết chậm ở phần cứng hay phần hệ điều hành. Để đo mốc thứ ba, quy ước một thao tác cố định, ví dụ bấm mở trình duyệt ngay khi thấy màn hình chính và dừng đồng hồ khi trang chủ của nó hiện đủ.
Ở bước đăng nhập, thời gian bạn gõ mã cũng nằm trong số đo. Hoặc dừng đồng hồ tạm khi gõ, hoặc dùng cách đăng nhập nhanh như vân tay, và ghi rõ cách đăng nhập vào bảng. Laptop còn chịu ảnh hưởng của nguồn điện: đo khi cắm sạc và khi chạy pin có thể khác nhau, nên giữ cố định.
Một bộ phép đo việc thật gợi ý
Không cần đo hàng chục ứng dụng. Chọn năm đến bảy việc bạn làm mỗi ngày, cố định mốc kết thúc, và đo cùng một bộ mỗi lần. Ví dụ một bộ cho điện thoại và một bộ cho máy tính:
| Việc | Mốc kết thúc | Kiểu đo nên dùng |
|---|---|---|
| Mở máy ảnh từ màn hình khoá | Khung ngắm hiện hình, nút chụp bấm được | Quay chậm, mở lạnh và mở ấm |
| Mở ứng dụng nhắn tin | Danh sách cuộc trò chuyện cuộn được | Quay chậm, chế độ máy bay |
| Mở thư viện ảnh, cuộn tới ảnh một năm trước | Ảnh hiện nét, hết ô xám | Bấm tay |
| Khởi động lại máy tính | Mở được trình duyệt, trang chủ hiện đủ | Bấm tay |
| Mở một tệp bảng tính lớn quen thuộc | Gõ được vào ô | Bấm tay, mở lạnh |
| Xuất một đoạn video ngắn cố định | Thanh tiến trình báo xong | Bấm tay, cùng thiết lập xuất |
Giữ nguyên tệp dùng để đo: cùng một bảng tính, cùng một đoạn video gốc. Đổi tệp là đổi bài đo. Nên chép riêng các tệp này vào một thư mục "tệp đo" để lần sau còn dùng lại.
Đọc kết quả và những điều dễ đánh lừa
Có số rồi, vẫn cần đọc cẩn thận vì phép đo thời gian bằng tay có những cái bẫy riêng:
- Lần mở đầu tiên sau cập nhật ứng dụng luôn chậm. Ứng dụng có thể đang tối ưu lại hay chuyển dữ liệu; bỏ lần đó hoặc đo lại hôm sau.
- Chênh dưới hai phần mười giây khi bấm tay là trong sai số. Muốn kết luận chênh nhỏ như vậy phải dùng quay chậm.
- Ứng dụng phụ thuộc mạng dao động mạnh. Một lần chậm có thể do máy chủ của ứng dụng, không phải do máy bạn.
- Máy tính vừa khởi động thường bận việc nền như cập nhật, quét virus, đồng bộ. Đo ngay sau khởi động sẽ thấy ứng dụng mở chậm hơn bình thường.
- Cảm giác nhanh hơn chưa chắc là nhanh hơn. Giảm thời gian hiệu ứng chuyển cảnh làm máy trông nhanh, nhưng đồng hồ có thể cho thấy thời gian tới lúc dùng được gần như không đổi.
Khi so trước và sau một thay đổi như nâng SSD, cài lại hệ điều hành hay dọn bộ nhớ, hãy đo đủ bộ việc ở trên ở cả hai thời điểm. Phần trăm chênh của trung vị, chứ không phải ấn tượng sau một lần mở, mới cho biết thay đổi đó có đáng công không.
Câu hỏi thường gặp
Đo thời gian mở ứng dụng bằng đồng hồ bấm giờ có chính xác không?
Đủ chính xác cho việc kéo dài vài giây trở lên, như khởi động máy hay mở tệp lớn. Với việc dưới hai giây, độ trễ phản xạ khi bấm có thể làm sai vài phần mười giây mỗi lần. Khi đó nên quay video chậm bằng máy khác rồi đếm khung hình.
Mở lạnh và mở ấm khác nhau thế nào?
Mở lạnh là mở ứng dụng khi nó chưa có trong bộ nhớ, ví dụ ngay sau khởi động lại máy. Mở ấm là mở lại ứng dụng vừa dùng còn trong RAM. Mở lạnh phụ thuộc nhiều vào bộ nhớ trong và chip, mở ấm phụ thuộc nhiều vào RAM, nên chỉ so cùng kiểu với nhau.
Vì sao tắt máy rồi bật lại nhanh hơn khởi động lại trên Windows?
Khi bật khởi động nhanh, lệnh tắt máy lưu một phần hệ thống xuống ổ đĩa để lần sau nạp lại nhanh. Khởi động lại thì luôn chạy từ đầu. Vì vậy hai cách cho thời gian khác nhau và khi đo nên chọn một cách, ghi rõ vào bảng.
Có nên đo khi bật chế độ máy bay không?
Nên, nếu bạn chỉ muốn đo sức của máy. Ứng dụng cần mạng sẽ chỉ dựng được khung giao diện, nhưng số đo ổn định hơn nhiều. Nếu muốn đo trải nghiệm thật có cả mạng, hãy đo cùng một mạng, cùng giờ, và chấp nhận dao động lớn hơn.
Đo mấy lần thì đủ khi đo tốc độ mở ứng dụng?
Năm lần mỗi ứng dụng và lấy trung vị là hợp lý, vì phép đo thời gian bằng tay có sai số lớn hơn bài đo tự động. Với mở lạnh, mỗi lần cần khởi động lại máy nên tốn thời gian hơn; có thể đo ba lần nếu ba lần đã sát nhau.
Nâng SSD xong thì đo gì để biết máy nhanh hơn bao nhiêu?
Đo thời gian khởi động lại tới lúc dùng được, mở lạnh vài ứng dụng quen và mở một tệp lớn, ở cả trước và sau khi nâng. Dùng cùng tệp, cùng cách đăng nhập và cùng nguồn điện. Phần trăm chênh của trung vị cho biết mức cải thiện thật.