HieuNang.comHiệu Năng
Tự đo hiệu năng tại nhà

Đo nhiệt độ máy khi chạy nặng: phần mềm theo dõi cảm biến và cách đọc số liệu

Quy trình đo nhiệt độ máy tính, điện thoại khi chạy nặng: cảm biến nào đáng xem, đo nền khi rảnh, cho tải đủ lâu, ghi nhật ký và đọc nhiệt độ cùng xung nhịp, công suất.

A Vietnamese repair technician at a tidy workbench in a Hanoi shop pointing a handheld infrared thermometer at the underside of an open laptop, dim display, cool white bench light

Đo nhiệt độ cho có ích cần ba bước: đo mức nền khi máy rảnh khoảng năm phút, cho máy chạy tải nặng đủ lâu (mười lăm đến hai mươi phút) để nhiệt ổn định, và ghi nhật ký nhiệt độ cùng lúc với xung nhịp và công suất. Nhiệt độ một mình không nói máy tốt hay xấu; nhiệt cao mà xung vẫn giữ là thiết kế bình thường, nhiệt cao kèm xung tụt sâu mới là dấu hiệu tản nhiệt không theo kịp.

Bài này đi qua các cảm biến đáng xem trên máy tính và điện thoại, phần mềm đọc cảm biến phổ biến, quy trình đo, cách ghi và đọc nhật ký, cùng đo nhiệt độ bề mặt bằng nhiệt kế hồng ngoại. Ngưỡng nhiệt cụ thể khác nhau theo từng chip; luôn đối chiếu với giới hạn nhà sản xuất công bố cho đúng mẫu chip của bạn. Phần nguyên nhân và cách xử lý nóng máy có trong danh mục nhiệt độ và giảm xung.

Những cảm biến nào đáng xem

Nhiệt độ gói CPU. Số đại diện cho cả con chip, thường được dùng làm chỉ số chính. Nhiều phần mềm hiện thêm nhiệt từng nhân; nhân nóng nhất cho biết điểm nóng, nhưng khác biệt vài độ giữa các nhân là bình thường.

Nhiệt độ GPU và điểm nóng GPU. Card rời thường có hai số: nhiệt độ chung và điểm nóng, tức chỗ nóng nhất trên đế chip. Điểm nóng cao hơn nhiệt chung khoảng mười đến hai mươi độ là thường thấy; chênh quá lớn có thể gợi ý tiếp xúc tản nhiệt không đều.

Nhiệt độ ổ SSD. Ổ NVMe khi chép liên tục có thể nóng lên đáng kể và tự hạ tốc để bảo vệ. Theo dõi số này khi thấy tốc độ chép tệp lớn tụt giữa chừng.

Nhiệt độ pin. Quan trọng nhất trên điện thoại và đáng xem trên laptop. Pin nóng làm máy hạ hiệu năng sớm và chai nhanh hơn; nhiều điện thoại chỉ cho đọc nhiệt pin chứ không cho đọc nhiệt chip.

Xung nhịp, công suất và cờ giới hạn. Không phải nhiệt độ, nhưng phải đặt cạnh nhiệt độ mới đọc được. Một số phần mềm còn hiện cờ cho biết chip đang bị giới hạn vì nhiệt, vì công suất hay vì dòng điện, giúp biết chính xác lý do tụt xung.

Tốc độ quạt. Quạt quay hết cỡ mà nhiệt vẫn tăng là tản nhiệt đã kín sức; quạt quay chậm mà nhiệt cao là có thể quạt hoặc chế độ điều khiển quạt có vấn đề.

Phần mềm đọc cảm biến trên từng loại máy

Trên Windows, HWiNFO là phần mềm phổ biến đọc gần như mọi cảm biến trên bo mạch, CPU, card đồ hoạ, ổ lưu trữ, và có thể ghi nhật ký ra tệp bảng. Phần mềm của hãng card đồ hoạ và của hãng laptop thường cũng hiện nhiệt độ, tiện nhưng mỗi hãng một kiểu. Trình quản lý tác vụ hiện nhiệt GPU trên một số máy nhưng không hiện nhiệt CPU. Khi dùng phần mềm đọc cảm biến, chọn chế độ chỉ đọc cảm biến, tránh các tính năng can thiệp sâu khi không cần.

Trên Mac, Apple không có ứng dụng đọc nhiệt chính thức với giao diện thông thường. Có công cụ dòng lệnh powermetrics đi kèm hệ điều hành, cần quyền quản trị, cho biết công suất, tần số và một số chỉ số nhiệt; ngoài ra có ứng dụng bên thứ ba đọc cảm biến. Cách đọc nhiệt độ trên Mac đổi theo đời chip và phiên bản macOS, nên kiểm tài liệu hiện hành của công cụ bạn dùng.

Trên điện thoại, phần lớn máy chỉ cho ứng dụng thường đọc nhiệt độ pin, một số máy có chế độ hiệu năng hiện thêm nhiệt chip. Ứng dụng đo kiểu chạy lặp nhiều vòng thường ghi nhiệt pin đầu và cuối bài, đủ cho người dùng. Đừng tin các ứng dụng hứa "làm mát máy" bằng cách tắt ứng dụng nền; chúng không đo được gì thêm và có thể làm tốn pin hơn.

Dù dùng công cụ nào, tải từ nguồn chính thức, kiểm phiên bản hiện hành, và dùng đúng một công cụ cho mọi lần đo muốn so với nhau, vì cách các phần mềm đặt tên và đọc cùng một cảm biến có thể khác nhau.

Quy trình đo nhiệt độ khi chạy nặng

Quy trình dưới đây áp cho laptop và máy bàn; điện thoại làm tương tự với bài đo chạy lặp thay cho bước tải CPU. Ghi điều kiện như mọi lần đo khác: nhiệt độ phòng, cắm sạc hay không, chế độ hiệu năng, vị trí đặt máy.

  1. Đặt máy ở vị trí bạn thường dùng, ví dụ trên bàn phẳng, không đặt lên đệm. Ghi nhiệt độ phòng.
  2. Mở phần mềm đọc cảm biến, bật ghi nhật ký với chu kỳ khoảng một đến hai giây. Chu kỳ quá dày làm chính phần mềm tốn tài nguyên.
  3. Để máy rảnh năm phút, chỉ mở phần mềm đọc cảm biến. Đây là mức nền.
  4. Chạy tải nặng ổn định: bài đo CPU kéo dài, xuất một đoạn video dài, hoặc cảnh đồ hoạ nặng cố định nếu muốn đo card. Duy trì mười lăm đến hai mươi phút, vì vài phút đầu nhiệt còn đang leo.
  5. Trong lúc chạy, ghi chú những thời điểm đáng để ý: quạt đổi tiếng, xung tụt, máy báo gì.
  6. Dừng tải, để máy nguội thêm năm phút trong khi vẫn ghi, để thấy tốc độ hạ nhiệt.
  7. Dừng ghi, lưu tệp nhật ký kèm tên ghi rõ ngày và điều kiện.

Đo cả tải CPU riêng, tải card riêng và tải kết hợp nếu muốn hiểu đầy đủ. Laptop dùng chung một hệ tản nhiệt cho CPU và card, nên tải kết hợp thường cho nhiệt cao nhất và xung tụt nhiều nhất, gần nhất với việc dựng video hay chạy ứng dụng đồ hoạ nặng lâu.

Đọc nhật ký: nhiệt độ phải đi cùng xung nhịp

Mở tệp nhật ký bằng bảng tính và nhìn ba cột song song: nhiệt độ gói CPU, xung nhịp trung bình các nhân, công suất gói. Một máy khoẻ thường cho hình dạng quen thuộc: nhiệt leo nhanh trong một hai phút đầu, xung và công suất cao lúc đầu rồi giảm xuống một mức ổn định khi hết thời gian tăng cường, sau đó cả ba gần như đi ngang. Đó là thiết kế bình thường, không phải giảm xung do lỗi.

Dấu hiệu tản nhiệt không theo kịp là nhiệt độ chạm sát giới hạn tối đa của chip và nằm lì ở đó, trong khi xung nhịp và công suất tiếp tục trượt xuống hoặc dao động răng cưa. Nếu phần mềm có cờ giới hạn nhiệt và cờ này bật liên tục, chip đang tự hãm vì nóng. Ngược lại, nhiệt độ chỉ ở mức vừa mà xung vẫn thấp, cờ giới hạn công suất bật, thì máy đang bị giới hạn theo thiết kế hay theo chế độ nguồn, không phải vì nóng.

Nhiều chip laptop hiện nay được thiết kế để chạy sát giới hạn nhiệt khi tải nặng, có khi trên chín mươi độ, và đó vẫn nằm trong thông số nhà sản xuất. Vì vậy đừng nhìn một con số chín mươi mấy độ rồi hoảng. Câu hỏi đúng là: ở nhiệt đó, máy giữ được bao nhiêu phần trăm xung nhịp và công suất so với lúc đầu, và con số đó có tụt dần qua các lần đo theo thời gian không.

Tốc độ hạ nhiệt sau khi dừng tải cũng có ý nghĩa. Máy có tản nhiệt tốt về gần mức nền trong một hai phút; máy bị bụi bít khe hoặc quạt yếu nguội chậm hơn rõ. So số này với chính máy ở lần đo cũ giúp nhận ra lúc cần vệ sinh.

Đo nhiệt độ bề mặt bằng nhiệt kế hồng ngoại

Cảm biến bên trong cho biết chip nóng thế nào; nhiệt độ bề mặt cho biết bàn tay và đùi bạn cảm thấy ra sao. Một nhiệt kế hồng ngoại cầm tay, loại dùng trong bếp hay sửa chữa, đủ để đo. Đo ở vài điểm cố định: giữa bàn phím, vùng kê tay, mặt đáy ngay dưới chỗ quạt, khe thoát gió. Với điện thoại, đo giữa mặt lưng và vùng gần cụm camera.

Mặt kim loại sáng bóng phản xạ hồng ngoại nên nhiệt kế đọc thấp hơn thật. Dán một mẩu băng dính giấy nhỏ lên điểm đo và đo trên băng dính sẽ cho số gần thực hơn. Giữ khoảng cách đo như nhau, theo hướng dẫn của nhiệt kế.

Bề mặt khoảng trên bốn mươi lăm độ bắt đầu khó chịu khi tiếp xúc lâu; vùng kê tay nên mát hơn đáng kể so với mặt đáy. Đây là mức tham khảo về cảm giác, không phải ngưỡng an toàn của máy. Nếu bề mặt nóng rát ở vùng pin, kèm thân máy biến dạng hay mùi lạ, dừng sử dụng, rút sạc, và mang máy tới nơi có chuyên môn, không tự mở máy.

Những lỗi khi đo và đọc nhiệt độ

Một vài thói quen làm số nhiệt độ gây hiểu nhầm nhiều hơn là giúp ích:

  • Đo quá ngắn. Ba phút tải đầu tiên chưa cho thấy mức ổn định; nhiều máy chỉ bắt đầu tụt xung sau năm đến mười phút.
  • Chỉ nhìn số tối đa. Một gai nhiệt ngắn chạm cao không đáng lo bằng nhiệt nằm lì sát giới hạn kèm xung trượt dần.
  • So hai phần mềm khác nhau. Cùng một cảm biến có thể được đặt tên khác và lấy mẫu khác.
  • Không ghi nhiệt độ phòng. Phòng nóng hơn năm độ thì máy cũng nóng hơn tương ứng; mùa hè và mùa đông không so thẳng được.
  • Đặt máy lên đệm hay đùi khi đo. Kết quả chỉ đúng cho cách đặt đó; nếu muốn đo cách dùng thật thì ghi rõ.
  • Tin ứng dụng "làm mát". Đóng ứng dụng nền không hạ nhiệt chip đáng kể khi bạn vẫn đang chạy việc nặng.

Giữ các tệp nhật ký qua thời gian cùng bảng ghi kết quả đo hiệu năng. Khi một ngày máy bỗng ồn và nóng hơn, có số cũ để so sẽ biết ngay là do máy thay đổi hay chỉ do trời nóng.

Câu hỏi thường gặp

CPU laptop chín mươi độ khi chạy nặng có nguy hiểm không?

Không nhất thiết. Nhiều chip laptop hiện nay được thiết kế để chạy sát giới hạn nhiệt khi tải nặng, có khi trên chín mươi độ, và vẫn trong thông số của nhà sản xuất. Điều cần xem là xung nhịp có giữ ổn định không và máy có tắt hay treo không. Đối chiếu với giới hạn công bố cho đúng mẫu chip của bạn.

Nên dùng phần mềm nào để xem nhiệt độ CPU trên Windows?

HWiNFO là lựa chọn phổ biến vì đọc được nhiều cảm biến và ghi nhật ký. Phần mềm của hãng laptop hay hãng card đồ hoạ cũng hiện nhiệt độ. Tải từ trang chính thức, kiểm phiên bản hiện hành, và dùng cùng một phần mềm cho mọi lần đo muốn so với nhau.

Điện thoại có xem được nhiệt độ chip không?

Phần lớn điện thoại chỉ cho ứng dụng thường đọc nhiệt độ pin, một số máy có chế độ hiệu năng hiện thêm nhiệt chip. Nhiệt độ pin vẫn rất hữu ích vì pin nóng là lý do chính khiến máy hạ hiệu năng. Ứng dụng đo dạng chạy lặp thường ghi nhiệt pin đầu và cuối bài.

Cần cho máy chạy tải nặng bao lâu khi đo nhiệt độ?

Khoảng mười lăm đến hai mươi phút để nhiệt độ ổn định. Vài phút đầu nhiệt còn đang leo và chip còn trong thời gian tăng cường, nên số đo lúc đó chưa phản ánh trạng thái chạy lâu. Nhiều máy chỉ bắt đầu tụt xung sau năm đến mười phút.

Nhiệt kế hồng ngoại đo mặt nhôm có chính xác không?

Mặt kim loại sáng bóng phản xạ hồng ngoại nên nhiệt kế thường đọc thấp hơn thật. Dán một mẩu băng dính giấy nhỏ lên điểm đo và đo trên băng dính sẽ cho kết quả gần thực hơn. Giữ khoảng cách đo và điểm đo cố định giữa các lần.

Khi nào nên dừng đo vì máy quá nóng?

Dừng ngay khi máy tự tắt, báo quá nhiệt, thân máy hoặc màn hình biến dạng, có mùi lạ, hay vùng pin nóng rát. Rút sạc, để máy nguội ở nơi thoáng và mang tới nơi có chuyên môn kiểm tra. Không tự mở máy khi nghi pin có vấn đề.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138